Την εικαστική επιμέλεια έχει αναλάβει ο φίλος, Γιάννης Αποσκίτης.

legal limbo *

* “legal limbo” : Ορολογία που αναφέρεται στην κατάσταση αβεβαιότητας ή ασάφειας στην οποία βρίσκεται κάποιος αναφορικά με τη νομική του θέση ή τα δικαιώματά του.

Η επίλυση νομικών προβλημάτων απασχολεί πάντα την επιχειρηματική πρακτική και ιδίως τις start-up, των οποίων οι ομάδες αντιμετωπίζουν ποικίλες προκλήσεις και συχνά δεν διαθέτουν σχετική εμπειρία. Για τον λόγο αυτό αποφασίσαμε να εμπλουτίσουμε την αρθρογραφία μας στην ιστοσελίδα των εκδόσεων Αντ. Ν. Σάκκουλα με τρία αυτοτελή κείμενα, τα οποία αφορούν ειδικά στην επίλυση νομικών προβλημάτων.

Σκοπός του σημερινού μας άρθρου είναι να προσεγγίσουμε συστηματικά την επίλυση νομικών προβλημάτων. Ως νομικό πρόβλημα ορίζουμε κάθε ζήτημα της κοινωνικής, οικονομικής ή οικογενειακής ζωής, όπου ένας κανόνας δικαίου ενδέχεται να αποτελέσει εμπόδιο για την επίτευξη ενός στόχου.
Επίλυση του νομικού προβλήματος λοιπόν, ονομάζουμε ολόκληρη τη διαδικασία, με την οποία αναπτύσσονται και δοκιμάζονται λύσεις για την απομάκρυνση όσων μας εμποδίζουν από την επίτευξη ενός τελικού στόχου.

Για να λύσουμε ένα νομικό πρόβλημα ακολουθούμε, όπως και με ένα οποιοδήποτε άλλο σύνθετο πρόβλημα, τα εξής βήματα:

  • Συνειδητοποίηση του ότι πράγματι υπάρχει πρόβλημα

  • Ορισμός του προβλήματος

  • Οργάνωση των πληροφοριών και καταγραφή των πιθανών λύσεων

  • Αξιολόγηση των πιθανών λύσεων και δημιουργία στρατηγικής

  • Εφαρμογή της λύσης, που προκρίθηκε ως καταλληλότερη για τη συγκεκριμένη περίπτωση

  • Αξιολόγηση των αποτελεσμάτων και επανάληψη των προηγούμενων βημάτων, αν κριθεί απαραίτητο

Κάνοντας μια προσπάθεια να συνδυάσουμε τη θεωρία με πρακτικά παραδείγματα έχουμε να παρατηρήσουμε τα εξής για τα παραπάνω βήματα:

1.

Η συνειδητοποίηση του ότι υπάρχει ένα νομικό πρόβλημα είναι συχνά πολύ δύσκολη, καθώς για να διαγνωσθεί ένα πιθανό νομικό πρόβλημα απαιτούνται στις περισσότερες περιπτώσεις εξειδικευμένες γνώσεις και εμπειρία. Επίσης, ένα νομικό πρόβλημα είναι πιθανό να υφίσταται μεν, αλλά να «εκδηλωθεί» μήνες ή και χρόνια μετά τη γέννησή του. Για παράδειγμα μπορεί μια σύμβαση να είναι άκυρη, αλλά αυτό να γίνει αντιληπτό μονάχα όταν μετά από χρόνια τα δύο μέρη πάψουν να συνεργάζονται και αρχίσουν μια δικαστική διαμάχη.

Παράδειγμα:

Σε οικογενειακή επιχείρηση με τζίρο 2.000.000€ ετησίως, δύο αδέρφια, o Ιάσονας και o Μάριος, δεν έχουν σκεφτεί καθόλου το ζήτημα της διαδοχής τους. Ο Μάριος πεθαίνει και στην θέση του έρχονται ως κληρονόμοι του τα τρία παιδιά του, τα οποία δεν έχουν την παραμικρή γνώση και ενασχόληση με την επιχείρηση και απλώς εισπράττουν στο τέλος του έτους ένα μερίδιο των κερδών της.

Ο Ιάσονας εκμεταλλεύεται την κατάσταση για να χρησιμοποιεί τα εταιρικά ταμεία για προσωπικά του έξοδα και τελικά η επιχείρηση χρεοκοπεί. Η κακοδιαχείριση είναι πολύ δύσκολο να αποδειχτεί και ακόμα κι αν οι κληρονόμοι του Μάριου προσφύγουν στα δικαστήρια και δικαιωθούν είναι αμφίβολο αν θα μπορέσουν να εισπράξουν το παραμικρό.

Αν ο Μάριος είχε συνειδητοποιήσει έγκαιρα ότι υπήρχε πρόβλημα με τη διαδοχή του στην επιχείρηση και τη διευθέτηση της κληρονομιάς του, θα μπορούσε να γίνει καλύτερος προγραμματισμός και να βρεθεί μια ικανοποιητική λύση.

2.

Ορίζοντας το πρόβλημα προσπαθούμε να προσδιορίσουμε με σαφήνεια τις προεκτάσεις και τα ακριβή χαρακτηριστικά του. Στο στάδιο αυτό προσπαθούμε να αποφύγουμε παρανοήσεις, που μπορεί να μας οδηγήσουν στο να στοχεύσουμε τις προσπάθειες μας σε ένα μέρος μονάχα του συνολικού προβλήματος ή σε μία εντελώς λανθασμένη κατεύθυνση.

Παράδειγμα:

Ένα παντρεμένο ζευγάρι, ο Τάσος και η Έλενα κάνει μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων προκειμένου το λιγότερο εύπορο μέρος να εξασφαλιστεί. Το πρόβλημα, δηλαδή, της εξασφάλισης του οικονομικά ασθενέστερου συζύγου φαίνεται να έχει εντοπιστεί ορθά.

Ο Τάσος όμως, που έχει κληρονομήσει μεγάλης αξίας ακίνητα δεν αντιλαμβάνεται ότι και ο ίδιος πρέπει να είναι εξασφαλισμένος, μεταβιβάζει όλα του τα περιουσιακά στοιχεία στην Έλενα και μετά το διαζύγιο βρίσκεται σε δυσμενή θέση. Το πρόβλημα δηλαδή, της οικονομικής κατοχύρωσης αμφοτέρων των συζύγων δεν έγινε επί της ουσίας κατανοητό. Συγκεκριμένα, έγινε αντιληπτό μονάχα ένα μέρος του προβλήματος, αλλά όχι η συνολική εικόνα, με αποτέλεσμα να μην δοθεί ικανοποιητική λύση.

3.

Στο βήμα αυτό συλλέγουμε και οργανώνουμε αξιόπιστες πληροφορίες σχετικά με το πρόβλημα, που μας απασχολεί. Στη συνέχεια θα είμαστε σε θέση να επινοήσουμε και να καταγράψουμε όσο το δυνατόν περισσότερες λύσεις, τις οποίες στη συνέχεια θα αξιολογήσουμε. Για να είμαστε σίγουροι ότι δεν παραλείπουμε κανένα σημαντικό γεγονός από τη σκέψη μας θα πρέπει να προσπαθούμε να σκεφτόμαστε και τα επιχειρήματα της αντίθετης πλευράς, όπου αυτή υπάρχει. Μονάχα έτσι, άλλωστε, μπορούν να γίνουν κατανοητά και τα μειονεκτήματα του δικού μας συλλογισμού και τα κενά της γνώσης μας.

Παράδειγμα:

Οι δύο μοναδικοί εταίροι μιας εταιρίας έχουν αποφασίσει να τη λύσουν και για τον σκοπό αυτό έχουν ορίσει εκκαθαριστές, έναν από κάθε πλευρά. Ο εκκαθαριστής του Α’ εταίρου πεθαίνει και πρόκειται να οριστεί αντικαταστάτης του. Όμως, παράλληλα ο εκκαθαριστής του Β’ εταίρου, ακολουθώντας τις εντολές του τελευταίου, κωλυσιεργεί και σκοπεύει σύντομα να παραιτηθεί με κάποια πρόφαση για να καθυστερήσει τη διαδικασία.

Αν ο Α’ εταίρος έχει όλα τα δεδομένα στη διάθεσή του, θα σκεφτεί ως πιθανή λύση την αντικατάσταση και των δύο εκκαθαριστών από το αρμόδιο δικαστήριο, ώστε οι νέοι -δικαστικά ορισμένοι- εκκαθαριστές να προχωρήσουν στην εκκαθάριση. Αν, όμως, έχει ελλιπείς πληροφορίες, το πιο πιθανόν είναι πως δεν θα σκεφτεί καν τη συγκεκριμένη λύση.

4.

Αφού έχει γίνει η καταγραφή όλων των πιθανών λύσεων, εξετάζουμε τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα κάθε λύσης και επιλέγουμε αυτή που θεωρούμε ότι είναι η καλύτερη. Η αξιολόγηση των πιθανών λύσεων γίνεται συνήθως με βάση την προσδοκώμενη αποτελεματικότητά τους στο πλαίσιο μιας εκτίμησης κόστους-οφέλους. Δεν πρέπει, όμως, να ξεχνάμε πως ακόμα και σε σύνθετα προβλήματα με έντονο το οικονομικό στοιχείο σημαντικό ρόλο στην αξιολόγησή μας διαδραματίζουν οι στόχοι και οι αξίες μας. Για παράδειγμα σε νομικά προβλήματα υπάρχει συχνά η ανάγκη «να έχω την ησυχία μου», «να μη ρισκάρω» ή αντίθετα «να μην υποχωρήσω και να μην φανώ αδύναμος». Και οι δύο σκέψεις είναι εξίσου σεβαστές, οπότε είναι σημαντικό να είμαστε ειλικρινείς και ξεκάθαροι με τις προτεραιότητές μας.

Παράδειγμα:

Δίπλα από τα γραφεία (και έδρα) της εταιρίας ένας γείτονας αποφασίζει να κάνει ένα παράνομο-ολοήμερο πάρτυ. Η εταιρία έχει την επιλογή να ασκήσει τα νόμιμα δικαιώματα της ή να δώσει τόπο στην οργή. Μεταξύ άλλων θα λάβει υπόψη τον κίνδυνο ο γείτονας να απαντήσει εκδικητικά, αν αντιδράσει, αλλά και την πιθανότατα να πάρουν τη σκυτάλη της ηχορύπανσης και άλλοι γείτονες, αν αδρανήσει. Τέλος, θα πρέπει να λάβει υπόψη πως, αν η υπόθεση κριθεί δικαστικά, ένας τρίτος θα κληθεί να αποφασίσει για την οριστική επίλυση της διαφοράς με έναν τρόπο που μπορεί τελικά, να μην είναι ικανοποιητικός για κανένα μέρος.

Τονίζουμε πως, όπως φαίνεται και στο παράδειγμά μας, αξίες δεν εκφράζουν μόνο τα φυσικά, αλλά και τα νομικά πρόσωπα, όπως είναι οι εταιρίες.

5.

Όλα τα παραπάνω βήματα είναι άχρηστα αν δεν υλοποιηθούν στην πράξη. Έτσι πρέπει να θέσουμε σε εφαρμογή τη λύση που επιλέξαμε και καταγράψουμε την πρόοδο μας.

Παράδειγμα:

Εταιρία πληρώνει αδρά εταιρία συμβούλων και συμμορφώνεται με τον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία των Δεδομένων (γνωστό ως «GDPR»). Αποκτά δηλαδή δομές, διαδικασίες ακόμα και βιβλιαράκι με σωστές ενέργειες και απαντήσεις σε ορισμένες συνηθισμένες περιπτώσεις. Ουδέποτε, όμως, εκπαιδεύει το προσωπικό της και η διοίκηση της εταιρίας στην πράξη αγνοεί τα όσα έγιναν κατά τη διαδικασία της συμμόρφωσης. Όπως είναι αναμενόμενο συμβαίνουν πολλά και σοβαρά περιστατικά παραβίασης του GDPR, αφού η ορθώς επιλεγείσα λύση στο πρόβλημα της συμμόρφωσης με το κανονιστικό νομικό πλαίσιο δεν εφαρμόστηκε ποτέ.

6.

Συγχαρητήρια, τα καταφέραμε! Ή μήπως όχι; Συχνά ξεχνάμε ότι αφού εφαρμόσουμε μια λύση πρέπει να αφιερώσουμε χρόνο για να αξιολογήσουμε αν ήταν πλήρως αποτελεσματική στην επίλυση του προβλήματος και αν προέκυψαν νέα προβλήματα στην πορεία.

Παράδειγμα:

Οι τρεις κληρονόμοι μιας οικογενειακής επιχείρησης, η Αγάπη, η Ελπίδα και η Ειρήνη, συγκρούονται για χρόνια μεταξύ τους. Μετά από πολλά χρόνια επιλέγεται η λύση της εξαγοράς του εταιρικού μεριδίου της Ειρήνης, η οποία θεωρείται από τις αδερφές της ως το “προβληματικό μέρος”. Η λύση εφαρμόζεται και όλοι είναι χαρούμενοι.

Όμως η Αγάπη πεθαίνει αιφνιδιαστικά και επειδή δεν έχει διαθήκη και ούτε πλησιέστερους συγγενείς κληρονομείται και από την Ειρήνη. Η Ελπίδα είναι απελπισμένη, γιατί, ενώ βρήκε και εφάρμοσε μια ορθή λύση, δεν έλαβε υπόψη της τί θα γινόταν αν η ίδια ή η Αγάπη απεβίωνε.

Αυτά είναι εν συντομία τα βήματα για την επίλυση νομικών προβλημάτων, τα οποία συνδυάζονται κάθε φορά με νέο τρόπο, ώστε να αντιμετωπίζονται καινούριες καταστάσεις. Για την εφαρμογή τους η επιχείρηση θα πρέπει να συνεργάζεται αρμονικά με τους ειδικούς-συμβούλους της και να ζητά τη συνδρομή τους κατά το δυνατόν προληπτικά και όχι… κατόπιν εορτής! Ειδικά στον ρόλο του νομικού συμβούλου της επιχείρησης θα αναφερθούμε στο επόμενο άρθρο μας.

Οι συγγραφείς

Γιάννης Μπιλιάνης

Ο Γιάννης Μπιλιάνης είναι Δικηγόρος Αθηνών. Σπούδασε Νομική στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και είναι κάτοχος του μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών Φορολογικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. 

Ειδικεύεται σε θέματα προστασίας προσωπικών δεδομένων, έχοντας λάβει την πιστοποίηση «DPO Executive» από την TUV AUSTRIA. Διδάσκει στο Μητροπολιτικό Κολλέγιο Αθηνών και είναι εταίρος στη Δικηγορική Εταιρία «Μπιλιάνης και Συνεργάτες» και νομικός σύμβουλος κορυφαίων εταιριών στο χώρο της υγείας και του τουρισμού.

http://www.bilianis.eu/

Κωνσταντίνος Πικραμένος

Ο Κωνσταντίνος Πικραμένος είναι Δικηγόρος Αθηνών. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών του τομέα Ποινικών Επιστημών της ίδιας Σχολής.

Εργάζεται στο Δικηγορικό Γραφείο «Μιχαήλ Πικραμένος και Συνεργάτες» και συνεργάζεται με πλήθος εταιριών με καινοτόμο και εξωστρεφή προσανατολισμό βοηθώντας τες να επιτύχουν τους στόχους τους.

http://www.pikramenoslaw.gr/

Μέσα από μια σειρά διαδικτυακών αναρτήσεων παρουσιάζουμε τα βασικά σημεία που διέπουν την ίδρυση και τη λειτουργία μιας start-up. Στις αναρτήσεις αυτές αναλύονται οι βασικές νομικές έννοιες, που πρέπει να έχει κανείς στο μυαλό του κατά την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ιδέας. 

Παρ’ ότι ένα μέρος του περιεχομένου του ιστολογίου είναι προκαθορισμένο, φιλοδοξούμε μέσα από αυτό να έρθουμε σε γόνιμο διάλογο με ειδικούς διαφόρων ειδικοτήτων και ανθρώπους της αγοράς και να το εμπλουτίζουμε με αφορμή την αλληλεπίδρασή μας, αλλά και την επικαιρότητα. Σας προσκαλούμε, λοιπόν, να μας στέλνετε τα σχόλια και τις απορίες σας στο e-mail:

enterprise.legalguide@gmail.com