Η σεξουαλική βία συνιστά ένα διαχρονικό και παγκόσμιο φαινόμενο, που απαντά σε κάθε κοινότητα. Εντούτοις, οι φυλακές εμφανίζουν ορισμένες ουσιαστικές ιδιομορφίες. Αποτελεί κοινή διαπίστωση η μη ενδελεχής ενασχόληση των Ευρωπαίων εγκληματολόγων με το φαινόμενο. Αντίθετα, πρωτοπόροι έχουν υπάρξει οι Αμερικανοί κοινωνικοί επιστήμονες, ενδιαφέρον που εδραιώθηκε ύστερα από την εισαγωγή μιας εξειδικευμένης νομοθετικής πράξης στην ομοσπονδιακή έννομη τάξη (“Prison Rape Elimination Act 2003”). Μια αντίστοιχη κίνηση καταγράφεται κατά τα τελευταία χρόνια στο βρετανικό ακαδημαϊκό γίγνεσθαι. Ωστόσο, στην Ελλάδα εντοπίζεται ένα σημαντικό βιβλιογραφικό έλλειμμα και μια νομοθετική «υποβάθμιση» του φαινομένου.
Η παρούσα μελέτη έγκειται στο μεταίχμιο της εγκληματολογίας (με τη στενή έννοια του όρου) και της σωφρονιστικής. Σε πρώτη φάση, επιχειρείται η διερεύνηση της αντιμετώπισης του φαινομένου από τους φορείς του επίσημου και του ανεπίσημου κοινωνικού ελέγχου στις ΗΠΑ και την Αγγλία (δίχως να λείπουν αναφορές σε άλλα κράτη). Εν συνεχεία, τα συμπεράσματα της συγκριτικής επισκόπησης αποτελούν το γενικό κάτοπτρο υπό το πρίσμα του οποίου εξετάζεται η περίπτωση του ελληνικού σωφρονιστικού συστήματος με κύρια έμφαση στον πληθυσμό των νεαρών κρατουμένων. Μέσα από την βιβλιογραφική επισκόπηση και τη διεξαγωγή μιας ανιχνευτικής εμπειρικής έρευνας σε Ειδικό Κατάστημα Κράτησης Νέων, επιδιώκεται να κατανοηθεί η νοηματοδότηση της σεξουαλικής βίας και η επίδραση που ασκεί ο άτυπος κώδικας συμπεριφοράς των κρατουμένων στην εφαρμογή των σχετικών νομικών διατάξεων
Συγγραφέας: Κωνσταντίνος Πανάγος
Επιστημονική σειρά: Ποινικά (Διεύθυνση: Καθηγητές Ν. Ανδρουλάκης, Λ. Κοτσαλής)
Αριθμός στη σειρά: 95
Ημ/νία Κυκλοφορίας: 12/11/2018
ISBN: 978-960-596-150-3
Γλώσσα: Ελληνικά
Σελίδες: 692
H ερευνητική διαδρομή οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο επίσημος κοινωνικός έλεγχος της σεξουαλικής βίας μεταξύ κρατουμένων αντανακλά τη διαχειριστική λογική που διέπει τις σύγχρονες αντεγκληματικές πολιτικές στα δυτικά κράτη (νέα ποινολογία). Με βάση τις εφαρμογές της αναλογιστικής δικαιοσύνης (actuarial justice) αναζητούνται ομάδες κρατουμένων που φέρουν εγκληματικό φορτίο ή κρίνονται ευάλωτοι στην υποδοχή της εγκληματικής δράσης. Το φορτίο αυτό επιχειρείται να εξουδετερωθεί μέσω πρακτικών της περιστασιακής πρόληψης της σεξουαλικής βίας. Την ίδια στιγμή, όμως, παραμένουν ενεργοί οι συστημικοί παράγοντες του εγκλεισμού που συνεπάγονται την ανενέργεια του δικαίου, όπως ο υπερπληθυσμός των καταστημάτων κράτησης και ιδίως η ισχυρή ρυθμιστική αξία του άτυπου κώδικα συμπεριφοράς των κρατουμένων, που επιβάλλει την ιδιωτική εκδίκηση. Η νομοθεσία εκπίπτει στην κατηγορία της συμβολικής και το ανεπίσημο σύστημα της φυλακής παραμένει ο βασικός ρυθμιστής της ιδρυματικής διαβίωσης.
Το παρόν έργο βασίζεται στη διδακτορική διατριβή του εγκληματολόγου Κωνσταντίνου Ι. Πανάγου, η οποία υλοποιήθηκε στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ και υποστηρίχτηκε μέσω υποτροφιών που έλαβε από το ΕΚΠΑ (Υποτροφία SYLFF), το Ίδρυμα A. Γ. Λεβέντη (2013-2016) και την Γερμανική Υπηρεσία Ακαδημαϊκών Ανταλλαγών (DAAD). Μέρος της διατριβής συγχρηματοδοτήθηκε μέσω του Έργου «Υποτροφίες ΙΚΥ» από πόρους του ΕΠ «Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση», του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ) του ΕΣΠΑ, 2007-2013.
Βλ. τον πρόλογο του Καθηγητή Ν. Κουράκη, όπως διατίθεται στον ακόλουθο σύνδεσμο: http://crime-in-crisis.com/wp-